Op dinsdagochtend 8 september liepen de kelder en onderste verdieping van het VU Medisch Centrum plotseling vol water. Vitale functies begonnen te haperen en de stroom viel deels uit.
Uit voorzorg werden alle 339 patiënten geëvacueerd. Dit nam geruime tijd in beslag. Zoveel zelfs, dat we ons kunnen afvragen wat er was gebeurd als het niet om een gesprongen waterleiding ging maar om een uitslaande brand (!).
VUmc
Brand is iets anders dan wateroverlast en vraagt om andere veiligheidsmaatregelen. Om patiënten in een ziekenhuis te beschermen tegen brand, wordt er gewerkt met brandcompartimenten. Zodra er brand uitbreekt in een brandcompartiment, worden patiënten horizontaal ontruimd naar het aangrenzende compartiment dat veilig hoort te zijn. Het grote voordeel is dat er bij brand maar enkele patiënten verplaatst hoeven te worden. Dit werkt zolang de brand niet verder woekert dan dat ene compartiment. Maar wat als dit toch mis gaat?
> Lees ook: Daan Jansen: Nieuwe eisen rookwerendheid echt een verbetering?
> Lees ook: Daan Jansen: Safety & security als inwisselbaar product
Brandcompartimenten
Het principe van brandcompartimenten bestaat al heel lang en vormt het uitgangspunt in onze nationale regelgeving en is ook terug te vinden in bijvoorbeeld de NFPA. Ook de interne BHV-organisatie is hierop uitgerust en voorbereid. Bij dit principe valt en staat alles bij de kwaliteit van de brandscheidingen. Bij een grote brand betekent het immers dat je veilig op dezelfde verdieping of boven de brandhaard moet kunnen verblijven en dat schade aan constructies, brandscheidingen en systemen beperkt moeten blijven. Maar kan een brand wel altijd beheerst worden?
Lekkende brand
Vooral oudere ziekenhuizen doen er goed aan de kwaliteit van hun brandcompartimenten geregeld te controleren. In de praktijk blijkt dat veel brandscheidingen niet zo goed zijn uitgevoerd als gedacht. Zo kennen we allemaal de problemen met technische doorvoeringen en het ontbreken van brandwerend glas in bijvoorbeeld deuren. Daarbij waren de eisen vroeger minder streng, waardoor vooral oudere ziekenhuizen een groter risico lopen dat branden doorslaan naar ‘veilige’ brandcompartimenten. Voor bedgebonden patiënten kan een dergelijke situatie dramatische gevolgen hebben.
Schijnzekerheid
Accurate cijfers over de betrouwbaarheid van bouwkundige veiligheidsmaatregelen ontbreken momenteel. In discussies worden vaak percentages genoemd van 90 procent of slechts 70 procent betrouwbaarheid. Maar zoals de schrijver Godfried Bomans ooit zei: ‘Een statisticus waadde vol vertrouwen door een rivier die gemiddeld één meter diep was. Hij verdronk.’ Ieder ziekenhuis is uniek en heeft te maken met de tand des tijds en tussentijdse verbouwingen en aanpassingen. De gedachte toelaten dat bouwkundige voorzieningen weleens gebreken kunnen vertonen, is in deze verstandig.
De les
De volledige ontruiming van het VUmc nam veel tijd in beslag. Als er brand uitbreekt en de gangbare horizontale evacuatie blijkt onvoldoende veiligheid te bieden, komen patiënten in acuut gevaar. In paniek alles evacueren wat beweegt terwijl de rookontwikkeling het zicht ontneemt, is een recept voor veel slachtoffers. Dit kan voorkomen worden door vooraf een integrale aanpak te kiezen waarbij het gebouw, de maatregelen, het ontwerp van bijvoorbeeld de (nood)stroomvoorziening, locaties van de liften en ventilatiesystemen in kaart worden gebracht. Vervolgens kan hierop een gedegen scenario- en risicoanalyse worden losgelaten zodat alle gevolgen van een calamiteit inzichtelijk worden. Daarbij kan ook de mogelijke kettingreactie van een calamiteit worden beschouwd. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als tijdens het blussen van een brand ook veel waterschade ontstaat en (vitale) installaties uitvallen. Moeten we dan alsnog het hele ziekenhuis ontruimen?
Daan Jansen, Fire Safety Consultant & Teamleader bij Royal HaskoningDHV.
ik had het niet beter kunnen vrwoeorden! Maar Mark waar staat nu dat je g*dgr*welijk pijn in de kano heb opgelopen en je er voortaan wel zelf een meeneemt + sjofel om die keien te verwijderen