Door: John Busch

Tja, voor wie doe je het eigenlijk? Natuurlijk is het prettig om een inspectie met een positieve conclusie te kunnen afsluiten. Maar is dat het doel op zich en daarmee het einddoel, of is het een bevestiging dat alle genomen maatregelen en gedane investeringen in een goedwerkende en functionerende brandbeveiligingsinstallatie niet voor niets zijn geweest en dat je op de goede weg bent?

Het hebben van een brandbeveiligingsinstallatie kan om verschillende redenen verplicht zijn. Allereerst is het Bouwbesluit hier leidend in. Aan de hand van het gebruik van het bouwwerk (gebruiksfunctie) en de bouwkundige aspecten wordt in bijlage 1 van het Bouwbesluit aangegeven of een brandbeveiligingsinstallatie verplicht is. Daarbij wordt ook de omvang van de bewaking en een eventuele doormelding voorgeschreven. Het is even goed mogelijk dat er gekozen wordt voor een brandbeveiligingsinstallatie in verband met gelijkwaardigheid.

Uitgangspunten en ontwerp

Wanneer een eigenaar of gebruiker af wil zien van bepaalde bouwkundige eisen, kunnen zij schriftelijk toestemming vragen om te kiezen voor een brandbeveiligingsinstallatie die dezelfde mate van brandveiligheid kan garanderen als de bouwkundige eisen. Het meest voorkomende voorbeeld is de sprinklerinstallatie als alternatief voor brandcompartimentering. De eigenaar of gebruiker moet voldoen aan de zorgplicht. Dit houdt in dat hij alle bouwkundige en installatietechnische maatregelen die genomen zijn, en vereist zijn vanuit de wet- en regelgeving, in stand moet houden. Dit houdt in dat hij adequaat beheer en onderhoud moet uitvoeren zodat de staat van de installatie op niveau blijft.

Een brandbeveiligingsinstallatie die correct geïnstalleerd is, op de juiste wijze beheerd wordt en onderhouden wordt, beperkt de gevolgen van een brand. Minder schade, geen slachtoffers en daardoor een grotere kans dat het getroffen bedrijf snel weer up and running is. Juist op dit punt valt er veel te winnen: een stuk bewustzijn over de gevolgen van brand en het ernaar handelen om dit risico ook daadwerkelijk tot het minimale te beperken. Er zijn vanzelfsprekend geen garanties, maar een goede brandbeveiligingsinstallatie die past bij het gebruik, in combinatie met het treffen van de juiste organisatorische maatregelen, en zorgen dat bouwkundig aan de eisen wordt voldaan, zorgt ervoor dat de mogelijke ernstige gevolgen van een beginnende brand beperkt kunnen worden.

<<Lees ook: Bedrijfsbrand voorkomen? Verzekeraar, brandweer en ondernemer hand in hand>>

De uitgangspunten worden vastgelegd door een adviseur. Op basis van de wensen van de opdrachtgever en de eisen vanuit de norm en wetgeving wordt dit vertaald in een uitgangspuntendocument. Dit document dient vervolgens als basis voor het ontwerp en de aanleg van de brandbeveiligingsinstallatie. De installateur zal op basis van het uitgangspuntendocument in nauw overleg met de opdrachtgever de installatie gaan ontwerpen en installeren. Nadat de installatie gereed is, wordt deze overgedragen aan de gebruiker. De gebruiker zal moeten zorgen dat de installatie goed en deskundig wordt onderhouden.

Inspectie-instelling

Hoe wordt nu bepaald of het uitgangspuntendocument ook daadwerkelijk voldoet aan de gestelde eisen, normen en wensen, zodanig dat het ontwerp van de installatie ook daadwerkelijk invulling geeft aan het uitgangspuntendocument, of dat de installatie die opgeleverd wordt, ook daadwerkelijk zal gaan doen waarvoor deze is ontworpen en aangelegd? Onafhankelijke inspectie-instellingen geven op basis van beoordelingen en inspecties hier een antwoord op. Zij beoordelen of de uitgangspunten invulling geven aan wensen, en of dit past binnen de voorgeschreven normen of de hiervan afgeleide doelstelling. Bij het beoordelen van het detailontwerp, ook wel de ontwerptekeningen, wordt vastgesteld of de door de installateur of het branddetectiebedrijf ontworpen installatie voldoet aan de gestelde eisen in het uitgangspuntendocument en of het ontwerp kan leiden tot een installatie die aan de norm of de hiervan afgeleide doelstelling voldoet.

“Tijdens de aanleg van de installatie kan de inspectie-instelling tusseninspecties uitvoeren

 

Doelstelling

Tijdens de aanleg van de installatie kan de inspectie-instelling tusseninspecties uitvoeren; hierbij wordt de installatie tussentijds beoordeeld. Dergelijke inspecties kunnen wenselijk zijn bij grote projecten zodat tussentijds een oordeel wordt gegeven of wanneer bepaalde onderdelen in een later stadium niet meer te beoordelen zijn. Na oplevering door de installateur of het branddetectiebedrijf zal de inspectie-instelling een initiële inspectie uitvoeren waarbij wordt beoordeeld of de installatie inderdaad conform het uitgangspuntendocument is aangelegd en of deze aan de norm of de afgeleide doelstelling voldoet.

<<Lees ook: Brandveilig gebouw: 8 redenen om net dat stapje extra te doen>>

Anekdotes

Om beoordelingen en inspecties zoals hiervoor beschreven uit te mogen voeren, dient een inspectie-instelling type-A geaccrediteerd te zijn. Dat houdt in dat de processen en methoden bij de inspectie-instelling op een dusdanige wijze zijn ingericht dat onpartijdig en onafhankelijk handelen is geborgd. Elke betrokkenheid bij het ontwerp of de aanleg van de installatie, anders dan het beoordelen ervan is bijvoorbeeld uitgesloten. In Nederland beoordeelt de Raad voor Accreditatie of de inspectie-instellingen aan de eisen voldoen. Na oplevering van de installatie begint het pas. Nu is het van belang dat de installatie goed wordt onderhouden en dat er bewust met brandveiligheid wordt omgegaan. In de praktijk blijkt dat nog niet eenvoudig zoals uit onderstaande anekdotes blijkt.

• Handig zo’n kapstok

Een mooi uitziend kantoorgebouw is netjes ingericht en van bijna alle gemakken voorzien. Er is zelfs een sprinklerleiding gemonteerd waar een jas of colbert aan opgehangen kan worden: ideaal. Maar dit vormt een obstructie voor de sprinklers en kan daarmee van negatieve invloed zijn op de werking ervan.

• Aan het zicht onttrokken

Een winkel ingericht als slijterij is voorzien van een brandmeldinstallatie met handbrandmelders. Een mooie display met de aanbieding van de maand staat netjes in het zicht van de klant maar precies voor een handbrandmelder die daardoor uit het zicht verdwijnt en zelfs onbereikbaar is geworden. De handbrandmelders dienen uiteraard vrij toegankelijk te zijn zodat in geval van een calamiteit deze makkelijk te activeren zijn.

• Doorgang versperd

In een gebouw zijn zelfsluitende deuren aangebracht. Doordat er regelmatig door de gangen gelopen wordt, is het onpraktisch dat deze deuren steeds dicht zitten. Om dat te voorkomen zijn er kegjes onder de deuren geplaatst waardoor ze nu keurig open blijven staan. De zelfsluitende deuren zijn echter bedoeld om verspreiding van rook en brand tegen te gaan. De veiligheid komt door het plaatsen van de kegjes in het geding.

• Het is maar tijdelijk

De brandbeveiligingsinstallatie in een magazijn is ingericht om goederen met een bepaalde classificatie te kunnen beveiligen. Door onvoorziene omstandigheden wordt er tijdelijk een pallet opgeslagen met goederen die in een hogere risicoklasse vallen. Als er al rekening wordt gehouden met dergelijke zaken is de conclusie vaak dat het van tijdelijke aard is en dat de kans op een calamiteit vrijwel te verwaarlozen is. Maar in geval van een brand zal de brandbeveiligingsinstallatie ontoereikend zijn, met alle gevolgen van dien.

Drie aandachtsgebieden

Het in de arm nemen van de juiste inspectie-instelling kan een belangrijke bijdrage leveren aan de brandveiligheid van een bedrijf. De inspecteur voert de inspectie uit op basis van een drietal aandachtsgebieden: voldoet de installatie aan de gestelde eisen, zijn de bouwkundige voorzieningen die van invloed zijn op de installatie in orde en zijn de juiste organisatorische zaken geregeld? Voor de gebruiker is brandveiligheid geen core-business maar wel een belangrijke aangelegenheid. Een inspectie-instelling kan de eigenaar en gebruiker van het pand ontzorgen door het uitvoeren van de inspectie binnen de complexe samenhangende materie.

“Voor de gebruiker is brandveiligheid geen core-business maar wel een belangrijke aangelegenheid

 

Door periodiek deze samenhangende punten te laten beoordelen, wordt een goed beeld gevormd van de staat van de installatie en de mate van brandveiligheid die ermee wordt beoogd. Door eventueel geconstateerde afwijkingen te verhelpen wordt de brandveiligheid vergroot en is de kans op escalatie bij een eventuele brand een stuk kleiner geworden. Brandveiligheid is meer dan die ene keer per jaar inspectie, afhankelijk van de inspectiefrequentie. Een inspectie is slechts een momentopname waarbij de inspecteur zich een beeld vormt van de installatie en de daarmee samenhangende organisatorische en bouwkundige maatregelen.

Bewust

Brand wordt niet voorkomen door de inspecteur om de tuin te leiden. Een eventuele brand kan voorkomen worden door bewust te handelen.

Ing. J.W. Busch is werkzaam bij Brand Veiligheid Inspecties (BVI)
Dit artikel verscheen eerder in Brandveilig.com Magazine 4/september 2017