Architectenbureaus gebruiken dikwijls externe adviseurs voor het doorrekenen van een ontwerp en om te borgen dat aan de wettelijke eisen wordt voldaan, zoals die voor brandveiligheid. Het in Dordrecht gevestigde EGM architecten besteedt advisering echter zo min mogelijk uit. Dit full service-bureau werkt met een zelfstandig team adviseurs, zodat er sneller wordt geschakeld en optimaal wordt ingezet op het vinden van integrale oplossingen. Bovendien kunnen zij hun expertise ook aan derden aanbieden.
Door Bas Roestenberg
Architecten fungeren in toenemende mate als regisseur. Ze moeten esthetische, budgettaire en functionele eisen voor een gebouw zien te integreren met voorschriften op het gebied van bouwfysica, duurzaamheid en brandveiligheid. Het leidt ertoe dat ontwerpprocessen – zeker bij complexe grote projecten – vragen om intensief contact tussen de architect en adviseur. “Dat is een belangrijke reden waarom ik bij een architectenbureau wil werken, en niet bij een onafhankelijk adviesbureau”, vertelt Mariëlle van Reenen, adviseur bouwfysica bij EGM. “Door samen met architecten binnen dezelfde organisatie te werken, kun je veel sneller schakelen om tot een goed integraal ontwerp te komen. Ik zet me er altijd vol voor in om architecten aan een oplossing te helpen en niet alleen goed of af te keuren. Een externe adviseur staat toch op grotere afstand van de architect en zijn ontwerp, waardoor die extra drijfveer om samen tot een passende oplossing voor een lastig vraagstuk te komen, vaak ontbreekt.” Een aanvullende reden waarom EGM architecten grotendeels met eigen adviseurs werkt, is dat het bureau aan veel projecten in de zorg- en welzijnssector werkt. “Dat zijn zulke complexe projecten dat het niet lukt om snel tot een goed, hoogkwalitatief integraal ontwerp te komen als je het adviestraject uitbesteedt. Wij onderscheiden ons op dat vlak doordat we veel specialistische kennis over die sector letterlijk in huis hebben.”
Samenspel
Van Reenen spreekt niet zonder reden nadrukkelijk over integraal ontwerpen. Het samenspel tussen architect en adviseur leidt tot een ontwerp dat recht doet aan de uiteenlopende wensen of eisen van bij het project betrokken partijen, zoals de eigenaar van het gebouw en de brandweer. Van Reenen: “Als adviseur weeg je verschillende belangen af, met name die van de opdrachtgever, de brandweer en de architect. Soms loop je daarbij tegen op het oog conflicterende eisen aan. Dan onderzoek je samen met de architect of een bepaalde maatregel toch gebouwgeïntegreerd kan worden ingepast. Om een voorbeeld te geven: bij een ziekenhuis waarvoor wij het ontwerp maken, is er de wens om een van de wachtruimten op te splitsen in een rustig en een wat drukker deel. Door hier voor een scheidingswand van brand- en geluidswerend glas te kiezen, verenigen we twee wensen: de functionele wens om de ruimte te splitsen zonder een dichte wand te gebruiken, en de wens van extra brandwerendheidsmaatregelen. Het is bijzonder motiverend om samen met de architect zulke integrale oplossingen aan te bieden aan de klant.”
Norm voorbij
EGM architecten ontwerpt gebouwen in uiteenlopende sectoren met zorg en welzijn als één van de specialismen. Vooral bij gebouwen binnen deze sector, zoals zorgcentra, kiest EGM waar mogelijk om boven de brandveiligheidsnorm te presteren. Volgens het bureau is dat vaak noodzakelijk om de brandveiligheid te borgen. Het Bouwbesluit uit 2012 houdt eenvoudigweg te weinig rekening met het feit dat bewoners steeds later in zorgcentra terechtkomen, daarmee verminderd zelfredzaam zijn en dus moeilijker kunnen vluchten. Van Reenen: “Extra maatregelen zoals bij het wooncomplex Midden-Inn in Heerjansdam (zie kader, red.) hoeven niet te worden goedgekeurd, maar helpen wel bij het zorgen voor brandveiligheid. Alle extra maatregelen hoeven daarmee niet te worden goedgekeurd maar helpen wel bij het realiseren van de ambitie voor brandveiligheid. Hierin spelen overigens niet alleen het gebouw, maar ook de brandveiligheidsinstallaties en hoe brandveiligheid binnen de organisatie geregeld is een rol.”
Integraal
Behalve eigen adviseurs beschikt EGM architecten ook op andere vlakken over ‘eigen kennis’. Meja Linssen-van Zelst, manager Business Development, Communicatie en Innovatie bij EGM: “Zo is het best bijzonder dat we een eigen R&D-afdeling hebben die bijvoorbeeld de behoeften van bewoners en zorgprofessionals onderzoekt, net als toekomstige ontwikkelingen in de sector, zodat we deze kunnen integreren in een ontwerp. Onze architecten hebben in dat kader een heel breed kennisniveau. Ze spreken bijvoorbeeld met medisch specialisten en leveranciers over ontwikkelingen rond de apparatuur in operatiekamers. Als je een ziekenhuis bouwt dat duurzaam is in de zin van flexibel en lang bruikbaar, moet het ontwerp van operatiekamers zijn voorbereid op toekomstige medische apparatuur. Ook onderzoeken onze R&D-architecten hoeveel daglicht nodig is om ervoor te zorgen dat het risico op fouten door zorgprofessionals zo klein mogelijk is. Over zulke zaken willen we als partner inhoudelijk onze opdrachtgever kunnen adviseren.”
Obesitas
Een ander voorbeeld betreft de gevolgen van de toename van obesitas. Van Reenen: “Bredere bedden en rolstoelen betekenen dat de zalen en gangen groter moeten worden ontworpen. En het gaat om mensen die zichzelf in geval van brand minder gemakkelijk kunnen redden. Al bij het ontwerp moet je hiermee rekening houden.” Hoewel er te weinig bij wordt stilgestaan, heeft ook het zorgbeleid van de overheid invloed op de brandveiligheid, en daarmee op ontwerpeisen en het werk van architecten en adviseurs. “Het overheidsbeleid is erop gericht dat mensen langer thuis wonen. Dat leidt ertoe dat mensen een steeds hogere zorgindicatie hebben voordat ze in een zorgcentrum gaan wonen, en in geval van brand veel minder goed in staat zijn om zelfstandig te vluchten. Daarbij komt dat er ’s nacht steeds minder personeel is om bewoners te begeleiden. Doordat EGM architecten veel onderzoek doet naar dergelijke contextuele aspecten, kunnen we daar veel eerder op inspelen en voorwaarden creëren voor het veilig vluchten van hulpbehoevende bewoners.”
Wooncentrum Midden-Inn te Heerjansdam
Een recent voorbeeld van een wooncentrum met verzorgd wonen dat is ontworpen door EGM architecten, is Midden-Inn te Heerjansdam, in de gemeente Zwijndrecht. Het complex met 36 appartementen en een aantal multifunctionele ruimten heeft een opvallend hoog afwerkingsniveau voor sociale woningbouw. Ook is door EGM architecten en de opdrachtgever gekozen voor een brandveiligheidsplan dat boven de norm uitstijgt. Zo is het ventilatiesysteem aangepast om rookverspreiding te beperken, is in het ontwerp extra brandcompartimentering aangebracht en is de brandwerendheid van het noodtrappenhuis verhoogd van 30 naar 60 minuten. Meja Linssen-van Zelst: “Bij dit project hebben we in de ontwerpfase samengewerkt met het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de technische installaties. Door slimme keuzes te maken, onder andere met betrekking tot de duurzame klimaatinstallatie in dit pand, kon flink worden bespaard. Zo kwam er budgettaire ruimte vrij om de afwerking van het pand op te waarderen en in te zetten op extra brandveiligheid. Het resultaat is dat de bewoners een luxe en zeer brandveilige woonomgeving hebben, tegen bijzonder lage maandlasten”. Cruciaal daarbij was de rol van de opdrachtgever: “Onze opdrachtgever heeft ook de ambitie om boven de kwaliteits- en brandveiligheidsnormen te presteren. Alleen wanneer een opdrachtgever bereid is om voorinvesteringen te doen die zich pas op de langere termijn terugverdienen, bereik je een dergelijk uitzonderlijk resultaat.”
Vragen: info@egmadviseurs.nl of bel naar (078) 633 07 50. Dit artikel is geplaatst in BrandVeilig.com Magazine, februari 2017





