De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen wordt mogelijk in 2021 van kracht. Het voorstel was al op 21 februari 2017 aangenomen door de Tweede Kamer. De PvdA, D66, Van Vliet, Klein, de Groep Kuzu/Öztürk, Houwers, Monasch, de VVD, de SGP en het CDA stemden voor. De Eerste Kamer moet er nog een ‘klap’ op geven. Wat gaat het nieuwe stelsel betekenen voor bouwkundige brandveiligheid? Hajé van Egmond van het Instituut voor Bouwkwaliteit blikt alvast vooruit.
Door Lynsey Dubbeld
Het toezicht op de bouw en verbouw van huizen en andere gebouwen is nu in handen van gemeenten. Met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen verschuift deze taak naar bouwtechnische bureaus, zogenoemde kwaliteitsborgers, die bouwplannen gaan toetsen en het toezicht gaan uitvoeren.
De overheid houdt vervolgens toezicht op de kwaliteitsborgers en het stelsel waarbinnen zij functioneren. Het is de bedoeling dat het toezicht hiermee uiteindelijk goedkoper, sneller en beter wordt. De kwaliteit van bouwwerken zal verhogen, het aantal incidenten in de bouw zal verminderen en de positie van opdrachtgevers zal sterker worden, is de verwachting.
Brandveiligheid als thema
“Brandveiligheid is een belangrijk thema binnen de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen”, zegt adviseur omgevingsrecht Hajé van Egmond. Hij is sinds 2013 verbonden aan het Instituut voor Bouwkwaliteit, dat toen is opgericht als kwartiermaker voor het beoogde stelsel voor kwaliteitsborging in de bouw. “Brandveiligheid is een belangrijk onderdeel van de twee kernonderdelen van de wet. Nu is de aannemer na de oplevering – met uitzondering van verborgen gebreken – gevrijwaard, maar in het nieuwe stelsel blijft hij aansprakelijk voor alle fouten die hem zijn toe te rekenen. In het dossier dat bij gereedmelding aan de gemeente wordt opgeleverd is brandveiligheid een belangrijk onderdeel.”
Wat gaat de kwaliteitsborger doen?
- Toezicht houden op de kwaliteit van vergunningplichtige eenvoudige bouwwerken.
- Ze zitten dichter en gedetailleerder op het hele bouwproces
- Ze letten meer op de samenhang tussen verschillende maatregelen
- En ze kijken structureel naar kwaliteit
- Ze toetsen bouwplannen maar laten bouwpartijen in veel gevallen eerst zelf goed kijken naar de resultaten.
Het is de bedoeling dat het toezicht hiermee uiteindelijk goedkoper, sneller en beter wordt
Uitdagingen en kansen
Van Egmond ziet zeker uitdagingen en aandachtspunten bij het nieuwe stelsel. “Er is wel eens gezegd dat het toezicht erg gestapeld wordt. De kwaliteitsborger is een onafhankelijke toezichthouder waarop ook privaat toezicht is, maar de overheid houdt er volgens ook nog toezicht op. Daar had misschien best een laagje tussenuit gekund. Elk toezicht brengt nu eenmaal kosten mee.”
Er kleven mogelijk ook andere risico’s aan het stelsel van private kwaliteitsborging. “De kwaliteitsborger kan aan de strenge kant zijn en daardoor een rem zetten op innovatieve plannen en projecten. In Frankrijk, waar verzekeraars het toezicht uitvoeren, zie je dat al gebeuren. Dat risico wordt onder het nieuwe stelsel ook in Nederland reëel. Kwaliteitsborgers kunnen risicomijdend gedrag vertonen – ze zijn immers aansprakelijk te stellen als er iets mis gaat in een plan dat ze hebben getoetst.”
Daar staat tegenover dat innovatieve bouwpartijen straks zelf een specialist kunnen inschakelen om hun plannen te beoordelen. “Op dit moment kan je niet naar een andere gemeente stappen als die op de rem trapt. Bovendien hoef je straks niet per gemeente goedkeuring te vragen, hetgeen een landelijke uitrol versoepelt.”
Een aannemer vraagt straks misschien niet om een brandwerende deur, maar om een brandveilige ontsluiting van een gebouw."
Nu al voorbereiden
De komst van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen – in 2021 – lijkt nog ver weg. Toch kunnen marktpartijen zich de komende jaren al voorbereiden, zegt Van Egmond. Grote projecten die nu worden voorbereid krijgen vanwege de doorlooptijden in de bouw sowieso met het nieuwe stelsel te maken. Maar Van Egmond adviseert ook andere partijen om al mee te doen.
“Het is nuttig om te ervaren hoe de toekomstige kwaliteitsborgers werken. Adviesbureaus die zijn gespecialiseerd in brandveiligheid kunnen nu al om tafel gaan met kwaliteitsborgers om te kijken welke informatie er precies nodig is en hoe ze hun opdrachtgevers kunnen ontzorgen bij de onderbouwing en toetsing van brandveiligheidsplannen.”
Ook leveranciers kunnen volgens van Egmond een andere rol oppakken. “Ze kunnen goed kijken of ze aannemers die werken met hun producten kunnen ondersteunen. Bijvoorbeeld door niet alleen een product af te leveren op de bouwplaats, maar ook aannemers te trainen om die goed te monteren – en om de montage te toetsen en documenteren.”
Raak niet in paniek
Van Egmond adviseert om in ieder geval niet in paniek te raken. “Je kunt in principe natuurlijk blijven doen wat je nu doet. De wereld staat na 1 januari 2021 niet op zijn kop: het grootste verschil is dat je alle documentatie bij de kwaliteitsborger in plaats van de gemeente aanlevert. Maar als je zelf de kwaliteit borgt dan ga je ook zelf de voordelen ervaren. Want hoe beter de interne borging is, hoe minder last je hebt van het externe toezicht.”
Hajé van Egmond
